Termin nadsyłania tekstów: 28 lutego 2027 r.
Historia polskiego kina była najczęściej opowiadana przez pryzmat filmu fabularnego. To właśnie fabuła, autorstwo i narracja stanowiły główne punkty odniesienia zarówno dla historiografii, jak i refleksji teoretycznej. Tymczasem polska kultura filmowa od początku wykształciła wiele form niefikcjonalnych, tj. dokument, kronikę, film oświatowy, reportaż, kino eksperymentalne, film found footage, zapis performansu, esej filmowy, film instruktażowy, materiały archiwalne czy współczesne praktyki wykorzystujące obraz ruchomy poza instytucją kina.
Temat kolejnego numeru „Pleografu” – poza fikcją, poza fabułą – proponujemy rozumieć szeroko – nie jako prostą opozycję wobec kina fabularnego, lecz jako zaproszenie do refleksji nad różnorodnymi praktykami audiowizualnymi, które organizują doświadczenie widza poza dominującymi modelami struktury filmowej fikcji. Interesują nas zarówno dzieła lokujące się na pograniczu dokumentu i eksperymentu, jak i formy użytkowe, edukacyjne, artystyczne czy archiwalne. Chcemy przyjrzeć się temu, w jaki sposób obrazy niefikcjonalne i niefabularne uczestniczą w produkcji wiedzy, pamięci, afektów, ideologii i wyobrażeń społecznych oraz jak poszerzają rozumienie polskiej kultury filmowej.
Numer ma być również okazją do ponownego namysłu nad kategoriami dokumentalności, referencyjności, eseistyczności, performatywności, archiwum czy wernakularności. Interesują nas zarówno studia historyczne, analizy wybranych twórców i tekstów, jak i propozycje metodologiczne oraz artykuły problematyzujące nowe kierunki badań nad mediami i kulturą wizualną.
Proponowane bloki tematyczne:
- Przemiany w dokumentalistyce filmowej (film-esej, autobiografia filmowa, granice między dokumentem a fikcją, animacja w dokumentalistyce; polska szkoła dokumentu – rewizje i nowe ujęcia)
- Formy nienarracyjne (film eksperymentalny, awangarda, praktyki antynarracyjne, materialność obrazu, historia polskiego filmu eksperymentalnego)
- Film użytkowy (useful film): filmy instruktażowe, edukacyjne, przemysłowe, kroniki, propaganda, materiały szkoleniowe, historia polskiego filmu przyrodniczego – Włodzimierz Puchalski i jego następcy
- Film etnograficzny i antropologia wizualna
- Teledysk i formy audiowizualności muzycznej (teledysk jako forma artystyczna, rejestracja koncertów, performans muzyczny)
- Wykorzystanie materiałów archiwalnych (found footage, filmy kompilacyjne, cyfrowe archiwa, archiwa rodzinne, rekontekstualizacja materiałów)
- Obrazy codzienności (filmy amatorskie, nagrania domowe, archiwa społeczne, praktyki dokumentowania życia codziennego)
- Film w polu sztuki (instalacje wideo, zapisy performansu, sztuka nowych mediów, film w galerii i w muzeum, VR)
- Instytucje produkcji wiedzy, archiwa i praktyki (WFD [obecna WFDiF], WFO, telewizja edukacyjna, FINA, kroniki filmowe, produkcja wiedzy przez obraz)
- Twórcy i postacie kina wykraczającego poza fabularny film fikcji
- Hybrydyczne formy filmowe, łączące choćby dokument z fikcją
- Wpływ nowych technologii na rozwój form niefabularnych/niefikcjonalnych
Zapraszamy do składania artykułów naukowych wpisujących się w tematykę planowanego tomu, jak również tekstów niezwiązanych z wiodącym tematem numeru.
Na artykuły czekamy do 28 lutego 2027 roku. Prosimy o wysyłanie ich na adres: pleograf@fina.gov.pl. Przed przesłaniem tekstu zapraszamy do zapoznania się ze wskazówkami dla Autorów.
