Prelekcja: Bruno Mestdagh (Cinémathèque royale de Belgique), Elżbieta Wysocka (FINA)

Program

„Kult ciała”, reż. Michał Waszyński, 71 min, Polska, Austria

Rzeźbiarz Czesław poszukuje modelki do swojej nowej pracy zatytułowanej Wenus. Los stawia na jego drodze fascynującą Hankę. Rodzące się między nimi uczucie szybko zostaje wystawione na próbę – kobieta jest bowiem narzeczoną barona Stumberga, bliskiego przyjaciela artysty. Bohaterowie zostają uwikłani w bolesny konflikt między miłością, lojalnością i obowiązkiem.

Kult ciała, oparty na kanwie kontrowersyjnej powieści Mieczysława Srokowskiego, zapisał się w dziejach polskiej kinematografii jako jedna z pierwszych prób stworzenia filmu o międzynarodowym charakterze. W głównych rolach wystąpili Węgier Michał Victor Varkonyi i Dunka Agnes Petersen-Mozżuchinowa. Za kamerą współpracowali m.in. węgierscy twórcy Stefan Székely, Lajos Bíró i Ákos Farkas oraz austriacki operator Hans (Jan) Theyer. Zdjęcia realizowano w Warszawie, Wiedniu, Nicei i Budapeszcie, co dodatkowo podkreślało europejskie aspiracje przedsięwzięcia. Film trafił do szerokiej dystrybucji zagranicznej w lokalnych wersjach językowych, a w krajach Europy Zachodniej był wyświetlany także w wersji udźwiękowionej.

Film stanowi również świadectwo pracy czołowych postaci polskiej kinematografii międzywojennej. Był drugim filmem w dorobku Michała Waszyńskiego, który wyrósł na reżysera-rekordzistę – w międzywojniu zrealizował ponad 30 filmów. Scenariusz napisał Anatol Stern, poeta i współtwórca polskiego futuryzmu, a drugoplanową rolę zagrał Eugeniusz Bodo, wkrótce jeden z największych gwiazdorów polskiego ekranu.

Przez wiele lat Kult ciała uchodził za film zaginiony. Przełom nastąpił w 1998 roku, kiedy jego eksportową kopię z francuskimi i flamandzkimi planszami tekstowymi odnaleziono w zbiorach Cinémathèque royale de Belgique. Materiał został zdigitalizowany w 2018 roku, a w 2026 roku film poddano cyfrowej restauracji w pracowniach FINA. Zachowana kopia jest krótsza o około 11 minut w stosunku do wersji dystrybuowanej w Polsce.

oprac. Karolina Łuczyńska

Walka bokserska, reż. Charles Dekeukeleire, 8 min, 1927, Belgia

Walka bokserska, jeden z najważniejszych filmów awangardowych Charles’a Dekeukeleire’a powstał, gdy reżyser miał zaledwie 22 lata. Film inspirowany poematem Paula Werriego stanowi eksperymentalną próbę uchwycenia dynamiki i emocji pojedynku bokserskiego poprzez rytm montażu oraz ruch obrazu. Zrealizowany przy użyciu skromnych środków i improwizowanych dekoracji, koncentruje się nie na narracji, lecz na wizualnym oddaniu atmosfery walki. W rolach bokserów wystąpili byli mistrzowie Belgii, Henry Dupont i Jean Demey. Dzieło zostało uznane za jeden z pierwszych znaczących filmów w historii kina belgijskiego.

na podst. materiałów CRB

Jubileusz 3-lecia Klubu Sportowego Victoria w Częstochowie, 2 min

Początki polskich kronik filmowych nierozerwalnie wiążą się z dokumentowaniem wydarzeń sportowych. Ich twórcy rejestrowali zawody, pokazy i ćwiczenia przede wszystkim jako materiał informacyjny, nie dążąc do artystycznych eksperymentów z obrazem. Mimo to dziś filmy te zachwycają rytmem, dynamiką i kompozycją kadrów, stając się niezamierzonym zapisem piękna ludzkiego ciała w ruchu oraz świadectwem rodzącej się kultury fizycznej II Rzeczypospolitej.

Materiał zrealizowany został przez kino Odeon w Częstochowie jako lokalna kronika filmowa.

oprac. Grzegorz Rogowski

Treningi ciężkoatletów klubu „Elektryczność”, 1 min

Materiał został nakręcony przez operatorów Polskiej Agencji Telegraficznej dla Tygodnika PAT i przenosi widzów do Robotniczego Klubu Sportowego „Elektryczność” działającego przy warszawskiej Elektrowni na Powiślu. Klub, wywodzący się z robotniczego ruchu sportowego i wspierany od 1930 roku przez elektrownię, prowadził sekcje lekkoatletyczną, piłkarską, kolarską, bokserską i zapaśniczą. Zachowane kroniki pokazują treningi oraz ćwiczenia prowadzone w sali gimnastycznej przy ulicy Elektrycznej 30, a dzięki płynnej pracy kamery i wyrazistej ekspresji sportowców stają się czymś więcej niż tylko reportażem.

oprac. Grzegorz Rogowski

Muzyka na żywo

Adrian Konarski i Semi-Invented trio

Adrian Konarski, fot. Łukasz Filak

Geneza krakowskiego Semi-Invented Trio związana jest ściśle z udźwiękowianiem filmów niemych – stali się w tej kategorii jednymi z największych fachowców w kraju. To zresztą nie pierwszy ich występ na Święcie Niemego Kina. Mają na koncie m.in. nagranie muzyki do filmu Polonia Restituta ze zbiorów FINA. W tym roku obok Adriana Konarskiego (klawisze, elektronika) wystąpią Michał Chytrzyński (skrzypce), Leszek Szczerba (saksofon, klarnet, klarnet basowy) i Sławomir Berny (perkusja).

Zespół przeplata stylistyki, czerpiąc z piosenki poetyckiej, jazzu i muzyki orkiestrowej. Konarski jest przede wszystkim kompozytorem tematów melodycznych i, jak sam mówi, zawsze dąży do idealnego zsynchronizowania melodii z opowieścią na ekranie. „Staram się zawsze, żeby melodia była wpleciona w dramaturgię filmu. Muzyka do Kultu ciała będzie zapisana w nutach, ale będzie też częściowo improwizowana – tak, żeby zachować ducha występów taperskich albo orkiestr grających do filmów niemych” – zapowiada.