Kinematograf Auguste'a i Louisa Lumière'ów pełni w historii kina rolę momentu założycielskiego. Za symboliczną datę narodzin medium uznaje się zwykle 28 grudnia 1895 roku, czyli pierwszy płatny pokaz publiczny w Salonie Indyjskim paryskiego Grand Café. Wykład proponuje odejście od tej narracji i przyjrzenie się samej maszynie jako źródłu historycznemu – podda analizie jej budowę, rozwiązania konstrukcyjne i decyzje, które w niej zapisano. Punktem wyjścia będzie spór, który powracał przy kolejnych „rocznicach” kina. Już współcześni odmawiali Lumière'om oryginalności, chociażby ruch skokowy taśmy przypisywali Mareyowi, a użycie długich wstęg taśm – Edisonowi. Nawet trójkątna krzywka, uznawana przez samych braci za fundamentalny element ich patentu, była znanym rozwiązaniem stosowanym w maszynach parowych. Czy transfer istniejącego rozwiązania do nowej dziedziny może stanowić wynalazek? Aby odpowiedzieć na to pytanie, sięgniemy po rozróżnienie Gilberta Simondona między innowacją (ciągłym ulepszaniem) a wynalazkiem (nieciągłą reorganizacją wewnętrznej logiki obiektu technicznego). Omówione zostaną także mniej obecne w literaturze elementy urządzenia, takie jak korba i związana z nią rola ciała operatora, obiektyw i jego ogniskowa, a także wynikająca z nich organizacja przestrzeni projekcji.

Uzupełnieniem wykładu będzie projekcja filmów Jana Kříženeckiego z 1898 roku. Národní filmový archiv zdigitalizował wszystkie 33 zachowane tytuły na podstawie oryginalnych negatywów i kopii, świadomie rezygnując z restauracji cyfrowej obrazu. Dzięki temu pokaz stwarza rzadką możliwość zetknięcia się z materialnością tzw. lumièrowskich taśm filmowych, z charakterystycznym pojedynczym oczkiem perforacji.  

Wykład w języku polskim

Monika Supruniuk

Monika Supruniuk jest konserwatorką dzieł sztuki specjalizującą się w konserwacji papieru, fotografii i filmu. Ukończyła Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie uzyskała również stopień doktorki sztuki. Obecnie prowadzi tam zajęcia z rozpoznawania i konserwacji fotografii. Od 2009 roku (z kilkuletnią przerwą) pracuje w Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym. Współpracuje także z wieloma instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi. Jest autorką artykułów naukowych oraz współredaktorką książek poświęconych ochronie i konserwacji dzieł sztuki. Otrzymała stypendium MKiDN oraz MNiSW, kierowała projektem badawczym NCN. Współorganizuje wystawy oraz wydarzenia edukacyjne i popularyzatorskie. Zainicjowała warszawską edycję „Home Movie Day”, a jako jedna z Sióstr Archeo współtworzy festiwal Sounds of Silents. W swojej pracy zajmuje się ochroną mediów analogowych, historią technik fotograficznych i filmowych oraz nowym odczytaniem dzieł audiowizualnych w epoce cyfrowej. Istotna jest dla niej również odpowiedzialność środowiskowa i społeczna w pracy archiwistów i konserwatorów. Pochodzi z Polesia.